No ano 2021 cúmprense 800 anos do nacemento dun dos reis máis famosos, complexos e interesantes do noso pasado medieval: Afonso X (1221-1284). O Consello da Cultura Galega non podía quedar á marxe desta efeméride e, xunto a outras iniciativas, encargou a un grupo de historiadores, filólogos e historiadores da arte un volume en que se abordase a relación que o Rei Sabio tivo co reino de Galicia, coa súa cultura e coa súa lingua.

O mesmo monarca que foi quen de situar ao galego nun dos seus cumios literarios, coas Cantigas de Santa María ou coa súa lírica satírica, foi sinalado, entre outras cousas, como inimigo da Igrexa de Santiago, pouco entusiasta do fenómeno xacobeo, responsable do comezo da marxinalidade política de Galicia no conxunto da Coroa de Castela ou pouco proclive ao contacto coa nobreza e a Igrexa dun país que, por outra parte, nunca pisou durante o seu reinado.

Cal foi, en realidade, a relación de Afonso con Galicia e co galego? Neste volume preténdese dar unha resposta actual, poliédrica e afastada dos tópicos que máis recorrentemente condicionaron o estudo dun tema tan relevante. Malia a evidente predilección de Afonso X polos territorios do sur, sinaladamente Sevilla, este libro evidencia que Galicia seguiu a ser un dos reinos máis importantes para a Coroa, mesmo no plano financeiro. Ou que o cultivo literario da lingua galega foi en moitas ocasións, á marxe das claves afectivas ou persoais que contribúan a explicar o seu emprego, un recurso político habilmente empregado polo Sabio para promover os seus intereses e atacar os seus adversarios. Sen esquecer a importancia que os portos galegos tiveron na política afonsina ou as súas accións urbanizadoras no noso territorio.

Xa que logo, cómpre repensar o tópico da marxinalidade de Galicia nos tempos de Afonso o Sabio.

____

Editorial: Consello da Cultura Galega
Idioma: Galego